Konferencja "Wobec bezdomności"

Wrocław 2001

W dn. 19-20 listopada 2001 r odbyła się we Wrocławiu międzynarodowa konferencja "Wobec bezdomności" pod honorowym patronatem JE Ks. Henryka Kardynała Gulbinowicza. Konferencję zorganizowało nasze Towarzystwo z okazji 20-lecia działalności.

Program zawierał 4 bloki tematyczne:
1. Stan badań naukowych oraz wnioski na temat bezdomności w Polsce.
2. Doświadczenia Towarzystwa Pomocy im św. Brata Alberta i innych organizacji.
3. Systemowe rozwiązania zagraniczne (Czechy, Węgry, Niemcy).
4. Stanowisko władz względem problemu bezdomności.

Konferencję otworzył JE Ks. Bp E. Janiak; obrady prowadzili: w dniu 19.11 Pani dr hab. Danuta Zalewska (Instytut Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego), w dniu 20.11 Pan dr hab. Bohdan Aniszczyk (Przewodniczący Zarządu Głównego Towarzystwa Pomocy im.św. Brata Alberta). Wśród ok. 100 uczestników najliczniej reprezentowane były organizacje pozarządowe, w tym nasze Towarzystwo, władze miejskie i MOPS, szkoły wyższe, urzędy marszałkowskie i wojewódzkie.

Wystąpienia

Poniedziałek, 19 listopada 2001

  • Dr Andrzej Przymeński - Aktualny stan wiedzy na temat bezdomności w Polsce
  • Ks. prof. dr hab. Jan Śledzianowski - Uzależnienia wśród młodzieży - przyszłościowa fala bezdomności w Polsce
  • Prof. dr hab. Danuta Piekut - Brodzka - Sytuacja w rodzinach pochodzenia osób bezdomnych
  • Prof. dr hab. Kazimierz W. Frieske - Ideologie pomocy bezdomnym: konstruowanie światów alternatywnych
  • Dr Tadeusz Kamiński - O społecznej odpowiedzialności za los bezdomnych
  • Dr Anna Białas - Empiryczna weryfikacja przyczyn bezdomności kobiet
  • Wystąpienie Zastępcy Rzecznika Praw Obywatelskich Rzeczpospolitej Polskiej, Pana Stanisława Trociuka
  • Wystąpienia przedstawicieli organizacji pozarządowych zajmujących się problemem bezdomności na temat pozytywnych doświadczeń w walce z alkoholizmem, bezrobociem i brakiem mieszkań dla osób bezdomnych

Wtorek, 20 listopada 2001

  • wystąpienie Pana dra Stefana Kretzschmar, reprezentanta Berliner Stadtmission i Związkowej Wspólnoty Roboczej Pomocy Bezdomnym w Niemczech
  • wystąpienie Pana Jana Czudek, reprezentanta Diakonii Śląskiej oraz Stowarzyszenia Ośrodków dla Bezdomnych w Czechach (SAD)
  • wystąpienie Pana Barat Tibor, reprezentanta Fundacji "Dla Bezdomnych" z Węgier
  • wystąpienie Wicedyrektora Departamentu Gospodarki Mieszkaniowej Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, Pana Zdzisława Żydaka
  • wystąpienie Doradcy Ministra Pracy i Polityki Społecznej Pana Krzysztofa Więckiewicza

Dr Andrzej Przymeński
Akademia Ekonomiczna w Poznaniu

Aktualny stan wiedzy o bezdomności w Polsce

Tezy referatu

  1. Wiedza na temat bezdomności w Polsce jest płytka historycznie. Coraz lepiej natomiast poznana i zdiagnozowana jest współczesność tego problemu. Wyniki swoich badań publikuje rosnąca liczba autorów, jednak niestety większość z nich szybko wychodzi" z tematu, ograniczając się do nawiązania z nim przelotnego kontaktu. Konsekwencją tego jest deficyt zaawansowanych merytorycznie opracowań syntetyzujących już zebraną wiedzę. Brakuje także przekładów zagranicznej, zwłaszcza europejskiej literatury przedmiotu.
  2. Bezdomność, wbrew niektórym opiniom na ten temat, nie jest trudna do zdefiniowania. Kontrowersje wynikać mogą tylko ze stopniowalności tegoż zjawiska, które w wyobrażeniu graficznym przypomina (przynajmniej cztery) koła koncentryczne. Problemem jest rozstrzygnięcie pytania, czy (ewentualnie, kiedy?) przyjmujemy definicję szeroką czy wąską, a jeśli wąską, to jak wąską?
  3. W jedynej dotąd przedstawionej naukowej hipotezie na temat skali zjawiska bezdomności w Polsce, aktualną liczbę bezdomnych oszacowano na 30 45 tys. osób. Potrzebna jest merytoryczna jej krytyka, obalająca ją lub potwierdzająca.
  4. Z badań na temat przyczyn bezdomności wynika, że jest ona względnie autonomicznie warunkowana na poziomie mikro i makrospołecznym. Przyczyny mikrospołeczne tworzą syndrom podatności na bezdomność poszczególnych osób, a makrospołeczne przesądzają o jej wystąpieniu.
  5. Obecnie w skali kraju około 80 % usług socjalnych w ramach pomocy dla bezdomnych świadczą organizacje niepaństwowe i w tym samym procencie nimi zarządzają, według własnego uznania i możliwości. Są one w około 50 % finansowane ze środków publicznych. Nie istnieją obligatoryjne dla państwa standardy pomocy bezdomnym, w tym bezdomnym rodzinom, a pomoc dla nich świadczona jest na zasadzie miłosierdzia.
  6. Ponieważ podstawowe zagadnienia dotyczące bezdomności zostały już w przybliżony sposób rozpoznane, ciężar refleksji powinien przenieść się na polityczno społeczne zagadnienia doskonalenia systemu pomocy dla bezdomnych oraz tworzenia zewnętrznych warunków dla przeciwdziałania tej kwestii społecznej.

Towarzystwo pomocy św. Brata AlbertaPełny tekst referatu

Ks. prof. dr hab. Jan Śledzianowski
Akademia Świętokrzyska w Kielcach

Uzależnienia wśród młodzieży - przyszłościowa fala bezdomności w Polsce

Streszczenie

  1. Badania na temat uzależnień wśród młodzieży szkolnej przeprowadzono na obszarze województwa Świętokrzyskiego w okresie od listopada 2000 r. do marca 2001 r. Grupa reprezentująca młodzież objęta eksperymentem badawczym stanowi ponad 5 tysięcy dziewcząt i chłopców.
  2. Badania przeprowadzono w oparciu o jedną technikę badawczą, a mianowicie na podstawie Europejskiego Programu Badań Ankietowych nad Używaniem Alkoholu i Narkotyków (HSPAD).
  3. W próbie badawczej niepokojącym zjawiskiem okazało się bardzo wczesne inicjowanie napojów alkoholowych do 14 roku życia: piwa - 61,32% wina 39,09% i wódki - 35,02%. W tym okresie życia (do 14 r.) upiło się 23,76%.
  4. Badania dowiodły, że wszystkie narkotyki i środki toksyczne, które były zamieszczone w kwestionariuszu ankiety, pojawiły się na badanym obszarze. Najgroźniejsze - jako najczęściej występujące okazały się: amfetamina 6,64%, ecstazy - 3,20%, "grzyby" - 5,30%, środki wziewne - 6,20%, sterydy anaboliczne (chłopcy) - 7,46%, leki psychotropowe - 13,85%, marihuana lub haszysz- 16,28%.
  5. Mieszanie alkoholu ze środkami uzależniającymi w postaci tabletek stosowało 8,63%.

Z badań nasuwają się pesymistyczne wnioski, iż uzależnienie od alkoholu i narkotyków będzie gwałtownie wzrastało. Próg wiekowy uzależnionych będzie się obniżał. Wielu spośród uzależnionych utraci więzi z rodziną i nie skończy szkoły. W przyszłości powiększą margines patologii, przestępczości i bezdomności.

Towarzystwo pomocy św. Brata AlbertaPełny tekst referatu

Prof. dr hab. Danuta M. Piekut-Brodzka
Akademia Pedagogiki Specjalnej, Warszawa

Sytuacja w rodzinach pochodzenia osób bezdomnych

1. Uwagi metodyczne.
Specyfika zjawiska bezdomności wyznacza sposób jej poznania. W poszukiwaniu poprawności metodologicznej uwzględnienia wymaga wielowarstwowość tego zjawiska. W przypadku bezdomności mamy do czynienia z krzyżowaniem się wielu różnorodnych czynników ją determinujących. Dlatego badanie bezdomności nie może być przedsięwzięciem empirycznym zmierzającym do wyłonienia zależności matematycznych między określonymi zmiennymi, lecz mieć przede wszystkim charakter eksploracyjny, z zastosowaniem analizy jakościowej wybranych elementów, z których następnie można tworzyć diagnozy całościowe. Wskazania te zastosowano w badaniu, którego wyniki są prezentowane w referacie. Jeśli badamy sytuację w rodzinach pochodzenia bezdomnych mamy do czynienia z ograniczeniem zakresu poznania wyznaczonym możliwościami uzyskania wiarygodnych informacji (i anamnezą). Dlatego poddano analizie jedynie wybrane wątki. Sytuację mającą miejsce w rodzinach, z których wywodzą się bezdomni przybliżono zwracając uwagę na poniższe zagadnienia:

2. Cechy socjo-demograficzne rodzin.
Czynniki wyznaczające bieg życia człowieka czerpią swoje źródło w środowisku rodzinnym. Do jego charakterystyki zaliczyć należy m.in.: strukturę rodziny, obecność (bądź jej brak) zjawisk dysfunkcjonalności lub patologii rodziny; warunki bytu. Wśród rodzin pochodzenia bezdomnych blisko dwukrotnie częściej niż przeciętnie w kraju występowały rodziny niepełne biologicznie, 2,5- krotnie częściej rodziny wielodzietne, w ok. 60 % występował alkoholizm, a w co czwartej karalność sądowa. W większości rodzin występowała trudna sytuacja materialna.

3. Atmosfera domu rodzinnego.
Na rozwój emocjonalny, intelektualny, uspołecznienie dziecka wpływa w dużym stopniu atmosfera domu rodzinnego. Życzliwa, ciepła sprzyja równowadze emocjonalnej, służy zaspokajaniu potrzeby bezpieczeństwa, poczucia własnej wartości i uznania, Negatywna utrudnia prawidłowe pełnienie funkcji socjalizacyjnej, opiekuńczej, wychowawczej. Atmosferę wyznaczają stosunki panujące między rodzicami, panujący nastrój, partnerstwo w rodzinie, możliwość swobodnej prezentacji poglądów dzieci wobec rodziców, posiadanie osób darzonych zaufaniem, preferowane przez rodziców wartości, uczestnictwo dzieci w rozwiązywaniu problemów rodzinnych. Analizując rozkład odpowiedzi badanych bezdomnych dotyczących czynników określających najczęściej panującą atmosferę w domu rodzinnym stwierdzono 60-80 % wskazań świadczących o negatywnej atmosferze.

4. Oddziaływanie wychowawcze. Jednym z istotnych czynników kształtujących osobowość dziecka są postawy rodziców, stosowane przez nich sposoby postępowania i tworzone sytuacje wychowawcze. Postawy pozytywne to kochająca, akceptująca, negatywne zaś są postawy: unikające, obojętne, odrzucające, zaniedbujące, nadmiernie chroniące. Do najczęściej stosowanych metod wychowawczych należy kary i nagrody. Eliminowanie nagród a stosowanie przede wszystkim kar przynosi negatywne efekty wychowawcze i destrukcyjnie wpływa na rozwój dziecka. W rodzinach pochodzenia bezdomnych w ok. 80% przypadków występowały negatywne postawy wychowawcze rodziców. Większość rodziców preferowała kary jako środek wychowawczy.

5. Konkluzja.
Analiza wskazanych powyżej uwarunkowań sytuacji rodzinnej prowadzi do wniosku, że rodziny pochodzenia większości bezdomnych nie stwarzały prawidłowych warunków ich socjalizacji. Środowisko rodzinne w niedostatecznym stopniu było nasycone bodźcami wspomagającymi rozwój dziecka tak, aby będąc już dorosłym człowiekiem mogło pokonywać trudności życiowe. Rodziny (większości badanych) nie były miejscem szczęśliwego dzieciństwa i młodości. Tam powstawało ryzyko wystąpienia zaburzeń w kształtowaniu osobowości i trudnej adaptacji społecznej. Sytuacja opiekuńczo-wychowawcza występująca w rodzinach bezdomnych wskazuje na duże prawdopodobieństwo jej wpływu na obecne położenie badanych.

Towarzystwo pomocy św. Brata AlbertaPełny tekst referatu

Prof. dr hab. Kazimierz W. Frieske
Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego

Ideologie pomocy bezdomnym: konstruowanie światów alternatywnych.

Streszczenie

Każda postać niesienie pomocy drugiemu człowiekowi, każdy "akt miłosierdzia" ma swoja wartość. Nawet, gdyby miało się okazać, że - dla rozmaitych powodów świadczone dobro nie na długo pozostaje nim w odczuciach tych, którym ma służyć, to tak czy inaczej, sam akt 'czynienia dobra' ma swoją wartość dla obu stron bo jest doświadczeniem więziotwórczym, rodzi poczucie uczestnictwa we wspólnocie, etc. Tak jest nawet wtedy, gdy autoteliczne elementy troski o ludzi bezdomnych nie ujawniają się na poziomie codziennego doświadczenia i nie są obecne w myśleniu tych, którzy tę troskę w imieniu swoich zbiorowości wyrażają.

Jednakże, warto też zdawać sobie sprawę z tego, że każdy akt miłosierdzia oznacza zarazem jakąś decyzję o alokacji tych czy innych zasobów wspólnoty czasu, wysiłku, pieniędzy, itp. Zasoby te zawsze są ograniczone, zawsze zatem "akt miłosierdzia" jest też "aktem wyboru" niechby i był to wybór między rozmaitymi dobrami. Jeśli rozumowanie to jest trafne i możliwe do przyjęcia, to jego konsekwencje bywają nieco kłopotliwe w tej mierze, w jakiej elementarne "odruchy serca" stają się przedmiotem racjonalnej analizy.

To, że jest tak istotnie nie stanowi szczególnie odkrywczego stwierdzenia podobna myśl bywała już wielokrotnie formułowana i wielokrotnie się o niej zapominało. Mądry Marcin Luter pisał, na przykład, że ... prawdziwie cnotliwy jest akt miłosierdzia tylko wtedy, gdy czyniony jest rozsądnie, to jest, gdy bierze się pod uwagę jego skutki dla obu stron... Najkrócej rzecz ujmując, okazuje się zatem, że ważne jest nie tylko to, "czy pomagamy", lecz także i to, "jak pomagamy". Okazuje się też, że robimy to rozmaicie, a zróżnicowanie organizacyjnych form pomocy bezdomnym ma swoje korzenie w rozmaitych "ideologiach pomagania".

W referacie, odwołując się do badań przeprowadzonych w końcu roku 2000, proponuje się rozróżnienie przynajmniej trzech, odmiennych "ideologii pomagania". Pierwsza z nich, historycznie najstarsza, to "ideologia miłosierdzia", choć wbrew proponowanemu terminowi wątki aksjologiczne były w niej właściwie zawsze splecione z wątkami pragmatycznymi. Ideologia druga, to "ideologia reintegracji", zaś wbudowany w nią optymizm czyni ją myśleniem tyleż atrakcyjnym, co utopijnym. Ideologia trzecia, "krytyczna" zawiera w sobie znacznie mniej optymizmu, pozbawia złudzeń o możliwościach zuniwersalizowanej adaptacji do zastanego świata i co więcej wcale tego od ludzi bezdomnych nie oczekuje. Jej krytyka skierowana jest nie tyle wobec bezdomnych postrzeganych jako osoby, które w swoich wysiłkach adaptacyjnych wymagają wsparcia, lecz wobec szerszego społeczeństwa, które okazuje się zbyt restryktywne, nietolerancyjne, etc. "Krytyczna" ideologia pomagania również proponuje reintegrację, ale w odróżnieniu od "ideologii reintegracji" idzie tu o wbudowanie człowieka bezdomnego w rozmaite "wspólnoty alternatywne", a w każdym razie wspólnoty pozbawione mankamentów nowoczesnego, "chłodnego" czy "zracjonalizowanego" społeczeństwa.

Towarzystwo Pomocy Św. Brata AlbertaPełny tekst referatu

Dr Tadeusz Kamiński
UKSW Warszawa

O społecznej odpowiedzialności za los bezdomnych

Tezy

  1. Pojęcie "społecznej odpowiedzialności" za los bezdomnych dotyczy moralnego zobowiązania społeczeństwa (instytucji i pojedynczych obywateli) do podjęcia działań na rzecz rozwiązania problemów ludzi bezdomnych. Nie oznacza więc ono próby obarczenia społeczeństwa winą za wystąpienie bezdomności. Zasadnicze pytanie brzmi zatem: czy rzeczywiście społeczeństwo jest zobowiązane do niesienia pomocy bezdomnym? Jeśli tak, to z czego owo zobowiązanie wynika i w jakim zakresie należy je wypełnić?
  2. U podstaw pozytywnej odpowiedzi na pytanie zasadnicze tkwi przyjęcie takiej koncepcji człowieka, jaką proponuje antropologia chrześcijańska. Człowiek zatem, jako istota społeczna, obdarzona niezbywalną godnością, ma prawo oczekiwać wsparcia ze strony innych, gdy znajdzie się w sytuacji zagrożenia swej godności.
  3. Zakres społecznej odpowiedzialności za los bezdomnych wyznaczają rzeczywiste przyczyny bezdomności, faktyczna sytuacja bezdomnego, funkcjonujący w społeczeństwie stereotyp bezdomnego, a zwłaszcza postawa samego bezdomnego.
  4. Nieodpowiedzialna reakcja społeczeństwa na bezdomność występuje wówczas, gdy a) idealizuje się bezdomnych, uznając ich za niewinne ofiary, b) obarcza się bezdomnych całkowitą i wyłączną winą, traktując bezdomność jako słuszną karę za niewłaściwe postępowanie, c) wykorzystuje się bezdomnych do osiągnięcia własnych celów np. politycznych.
  5. Odpowiedzialna reakcja na bezdomność oznacza
    a) bezwarunkowe udzielenie pomocy w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia,
    b) warunkową pomoc w wychodzeniu z bezdomności; warunkiem jest tu aktywność samego bezdomnego,
    c) pomoc do samopomocy, a więc usamodzielnienie bezdomnego i uzdolnienie go do pomagania innym.

Towarzystwo Pomocy Św. Brata AlbertaPełny tekst referatu

Anna Białas
Uniwersytet Wrocławski

Empiryczna weryfikacja przyczyn bezdomności kobiet

Bezdomność jest jednym ze zjawisk społecznych. Analiza literatury przedmiotu na temat bezdomności jak również moje dotychczasowe obserwacje jednoznacznie wskazują. że jest to problem interdyscyplinarny i występuje w socjologii, psychologii społecznej, psychiatrii, pedagogice, resocjalizacji i prawie. Dynamika zmian zjawiska bezdomności wskazuje, że problem ten winien być poddany szczegółowej analizie i pogłębionym badaniom w wymiarze ilościowym i jakościowym.
Publikacje, które dotychczas ukazały się w Polsce, wskazują na (akt, że problem bezdomności w naszym kraju bardziej opracowany jest pod względem praktycznym niż teoretycznym i można mówić o niedostatecznym wyjaśnianiu jego mechanizmów. Z tego też względu nasuwa się konieczność zbadania i naukowego opracowania zjawiska bezdomności Polsce ze względu na jego uwarunkowania i perspektywy zmian.
Z uwagi na rosnąca liczbę wśród bezdomnych matek z małymi dziećmi i kobiet samotnych, niezbędnym stale się dookreślenie przyczyn bezdomności oraz poznanie sposobów radzenia sobie przez nie z tym problemem. Kategoria matek bezdomnych ich dzieci wymaga oddzielnych 1 szczególnie wnikliwych badań z uwagi na rangę społeczną zjawiska. Dotyczy ono bowiem najmłodszego pokolenia, które poprzez mechanizmy projekcji i identyfikacji przenosi wzorce przyjętego sposobu funkcjonowania społecznego, co sprawia dziedziczeniu bezdomności.
Pogłębione badania zjawiska bezdomności w Polsce mogą doprowadzić do opracowania programu prewencji bezdomności w kierunku zmniejszania jego rozmiaru społecznego.

  • Badania potwierdziły, że bezdomność badanych kobiet jest uwarunkowana czynnikami makrospołecznymi, mikrospołecznymi i indywidualnymi.
  • Bezrobocie, prywatyzacja przedsiębiorstw, likwidacja hoteli robotniczych, eksmisje "na bruk, brak tanich mieszkań socjalnych; jak również brak ścisłych uregulowań prawnych w sytuacjach przemocy w rodzinach implikowały bezdomność wśród badanych kobiet.
  • Dysfunkcyjność rodzin badanych kobiet determinowała ich stan bezdomności.
  • Bezrobocie w rodzinie bezdomnej kobiety, alkoholizm w rodzinie macierzystej i rodzinie pochodzenia, występowanie przemocy w rodzinie lub konkubinacie, brak oparcia w posiadanej bliższej lub dalszej rodzinie miały znaczny wpływ na pojawienie się w ich życiu zjawiska bezdomności.
  • Choroby psychiczne badanych samotnych kobiet miały znaczący wpływ na zaistnienie w ich życiu zjawiska bezdomności.
  • Cechy położenia społecznego badanych matek z dziećmi i kobiet samotnych determinowały ich stan bezdomności.
  • Występowanie sytuacji trudnych w życiu bezdomnych matek z dziećmi i kobiet samotnych miało związek ze stanem ich bezdomności.
  • Cechy osobowości badanych matek z dziećmi i kobiet samotnych miały wpływ na zaistnienie w ich życiu zjawiska bezdomności.
  • Dominującymi problemami w życiu bezdomnych badanych kobiet są problemy bytowe i problemy podstawowe.
  • Na syndrom wyuczonej bezradności wśród badanych bezdomnych kobiet składają się doświadczenia z ich dzieciństwa oraz ich doświadczenia wyniesione ze związków.
  • Przeprowadzone badania wykazały, że problem bezdomności ma ważny aspekt społeczny i należy jak najszybciej dążyć do opracowania szczegółowej polityki społecznej wobec ludzi bezdomnych, jak również opracować kierunki oddziaływań w przypadku matek bezdomnych i ich dzieci w celu zmniejszania negatywnych skutków zjawiska, szczególnie w wymiarze, osobistym i społecznym.
  • Należy szczegółowo opracować regulamin funkcjonowania schronisk dla bezdomnych kobiet z dziećmi, kobiet samotnych, mężczyzn bezdomnych, normujący z jednej strony sytuację prawną instytucji, a z drugiej strony życie pensjonariuszy schronisk.
  • Dążyć należy do opracowania sposobów rozwiązywania problemów pedagogiczno-psychologicznych matek bezdomnych i ich dzieci, celem prewencji bezdomności. W przeciwnym wypadku można przewidywać, że wzrost liczby bezrobotnych, zmiana prawa lokalowego, możliwość eksmitowania lokatorów nie płacących czynszu, jak również zwiększająca się patologia życia społecznego w tym takich jak narkomania, alkoholizm, przestępczość, przemoc w rodzinie spowoduje konieczność zakładania nowych schronisk i zwiększenie klientów schronisk dla ludzi bezdomnych, co będzie zjawiskiem niekorzystnym w kontekście społecznym.

Towarzystwo Pomocy Św. Brata AlbertaPełny tekst referatu

Stefan Kretzschmar
jest kierownikiem Działu Pomocy Bezdomnym Berlińskiej Misji Miejskiej oraz członkiem zarządu Niemieckiej Wspólnoty Roboczej Pomocy Bezdomnym.

Główne tezy wystąpienia

  1. Krótki opis działalności Berlińskiej Misji Miejskiej.
  2. Finansowanie organizacji pomocowych na rzecz osób bezdomnych.
  3. Społeczno - polityczna strona zagadnienia.
  4. Praca na rzecz bezdomności w Republice Federalnej Niemiec.

Towarzystwo Pomocy Św. Brata AlbertaPełny tekst referatu

Jan Czudek
jest przedstawicielem Diakonii Śląskiej, kierownikiem 3 ośrodków dla Bezdomnych w rejonie Śląska Cieszyńskiego oraz członkiem Komitetu Stowarzyszenia Ośrodków dla Bezdomnych.

Główne tezy wystąpienia

  1. Aktualna sytuacja w Czechach po rewolucji w roku 1989.
  2. Powstanie Stowarzyszenia Ośrodków dla Bezdomnych w Czechach (SAD).
  3. Główna koncepcja opieki nad osobami bezdomnymi.
  4. Definicja bezdomności i bezdomnego.
  5. Stowarzyszenie Ośrodków dla Bezdomnych, jego współpraca z administracją rządową w zakresie problematyki bezdomności.

Towarzystwo Pomocy Św. Brata AlbertaPełny tekst referatu

Tibor Barat
jest przedstawicielem Fundacji "Dla Bezdomnych" zajmującej się różnymi formami pomocy osobom bezdomnym.

Główne tezy wystąpienia

  1. Sytuacja na Węgrzech przed zmianą ustroju (lata 80).
  2. Stan obecny - uregulowania prawne dotyczące tymczasowych noclegowni.
  3. Stan prawny schronisk dla bezdomnych.
  4. Instytucje rehabilitacyjne.
  5. Dzienne domy pobytu.
  6. Kierunki rozwoju pomocy bezdomnym na Węgrzech.

Towarzystwo Pomocy Św. Brata AlbertaPełny tekst referatu